" YENİ YILDA HAYVAN HAKLARINA VE DEĞERİNE DAİR



Hayvan hakları ve insan dışı diğer türlerin değeri kavramı zengin semtlere özgü lüks bir düşünce gibi görünse de "hak ve değer" kavramı hiçbir teknolojinin bize veremeyeceği tüm canlıların önemli ortak yaşam ilkesidir.

Aslında akılsız diye küçümsenen, insanın sahip olabileceği birçok beceriden yoksun görünen hayvanlar; gerçekten de okuyamazlar, atom fiziğiyle veya teorik matematikle uğraşamazlar, çeşitli kültür ürünleri yaratamazlar. Ancak gerçek şudur ki birçok insan da bunları yapamaz. Yine de bu onların daha az değerli olduğunu, daha az saygıya layık olduğunu göstermez.

İnsanların akıl sahibi veya akılcı düşünceye sahip olması, dili veya ölüme ilişkin düşünme becerisine sahip olmaları nedeniyle hayvanlardan çok daha farklı olduğu da iddia edilmektedir. Ancak birçok insanın çevreye ve diğer türleri dikkate alındığında çoğu hayvanın daha fazla akıl sahibi olarak davrandığı gözden kaçırılmaktadır. Üstelik köleliği, toplama kamplarını, cinsiyet ayrımcılığını, dünya savaşlarının yıkıcı etkilerini, nükleer silahların kullanımının dehşetini ve geri dönülemez sayılan tarım ve çevre felaketlerini yaratmış olan türümüzün diğer canlılardan daha iyi olan ya da diğer canlı türlerine göre daha akıllı olan ve akılcı davranan bir tür olduğu iddia etmek pek inandırıcı görünmemektedir.

İnsan türü yaşamına devam edebilmek ve hayatta kalabilmek için kendi türü dışındaki canlılara uyguladığı şiddeti durdurmalı ve doğal kaynakları kullanma ve tüketme biçimini değiştirmelidir.

İnsan türünün, bilim ve teknolojinin de imkânlarını da arkasına alarak doğanın ve tüm canlıların sahibi ve onlara hükmetme hakkına sahip olduğu düşüncesi ile sadece doğaya ve diğer canlılara değil kendine de zarar verdiği, yaşaması (şimdilik) mümkün görünen tek evi olan dünyayı her geçen gün kaybettiğini anlayabilmesi için işte bu “yeni bir değer” düşüncesinin (acilen) ortaya konması gerekmektedir.

“Değer” kavramı her ne kadar ekonomiden etiğe geçen bir kavram olmakla birlikte etikteki anlamı ekonomide sahip olduğu anlamdan farklıdır. Örneğin ekonomideki bir şeyin (bir kitabın, bir eşyanın, bir hayvanın) değeri kavramı “kullanım” ve “değiş-tokuş değeri” anlamında düşünüldüğünde her ikisi de o şeyin kendinde taşıdığı özellikten değil bizim ona biçtiğimiz değerdir.

İnsan dışı canlıların da herhangi bir hakka sahip olmak için insanın ona atfettiği değerden bağımsız şekilde, insanın işine yarayıp yaramadığına bakılmaksızın ya da insanların besin döngüsünde yer alıp almadığı önemsenmeksizin, bir yaşam öznesi olarak kendinde bir değere sahip olduğunu kabul edebilirsek bugün yaşanan birçok etik sorun alanının ortadan kaldırılabileceği düşünülmektedir.

Bugün yaşadığımız tarım, gıda, çevre ve ona bağlı olarak ortaya çıkan sorunların temelinde, doğanın ve insan dışı canlıların kendi başında olan değerinin kaybolması ve araçsal değerinin daha ön plana çıkarılması olduğu gözlenmektedir. Tarım ve gıda etiği, sadece insanın kendi türüne değil aynı zamanda insan türü dışındaki canlılara ve doğaya nasıl davranması gerektiğini söylemeye başlaması açısından temel bir çıkış noktası olarak kabul edilebilir.

MUTLU YILLAR

02.01.2020





3 Ocak 2020 Cuma

İLETİŞİM KANALLARI
Prof.Dr. Burçin ÇOKUYSAL
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi
Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü
A Blok 3. Kat 35100 Bornova İZMİR

Tel  : (232) 311 26 51
Fax : (232) 388 92 03


Elektronik posta ==> bcokuysal@gmail.com


İLETİŞİM SEÇENEKLERİ
Araştırma projelerim, Okumam gereken yayınlar, Yüksek Lisans ve Doktora Öğrencilerimle çalışmalarım, Derslerim, Konuşma ve Seminer takvimimin için ayırabildiğim zaman günün büyük kısmını tüketiyor. Üstelik bu işlerin tamamını da tek başıma yapmaya çalışıyorum.

Ancak yanıtlamam gereken mesajları geç de olsa mutlaka yanıtlıyorum. Sosyal medyaya ise çok daha az zaman ayırabiliyorum. Bu nedenle gözden kaçabilecek olan mesajlarınız olabilir. Özellikle seminer, konferans ve konuşma taleplerinizi elektronik posta üzerinden yapabilirseniz çok daha hızlı geri dönüş alabilirsiniz.

YANITLAYAMADIĞIM MESAJLAR
* Lise TÜBİTAK proje ödevlerinizi, Lisans ve Lisansüstü ödevlerinizi, tezlerinizi maalesef ben yapamayacağım için yanıtlayamıyorum.

* Yapacağınız üretime yatırımcı olamayacağım gibi tarımsal üretim danışmalık taleplerinizi de yanıtlayamıyorum. (Aslında bir elektronik postaya sığacak üretim danışmanlığı verecek olanlara da pek inanmamanızı tavsiye ediyorum.)

* İnternet yayıncılığı, bilgisayar donanımları gibi teknolojik sorularınızı da elektronik postalarla yanıtlamak kolay olmadığı için yanıtlayamıyorum. (Aslında ben de bu konularda doğrudan yardım alıyorum, ancak yine bu konularda hiç bir elektronik posta yardımının işe yaramadığını bizzat yaşayarak anlamış bulunuyorum.)
Gönderen Burçin ÇOKUYSAL 0 YORUMUNUZ İÇİN TIKLAYIN
Etiketler:



ZORUNLU AÇIKLAMA
Bu bir kişisel blogtur. Açıklanan, ileri sürülen fikirler, düşünceler üyesi olduğum herhangi bir kurumun, kuruluşun, onların yöneticileri ve personelinin politika ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Aksi belirtilmediği sürece burada aktarılan tüm materyallerin tamamı veya bir kısmı kaynak belirtilmek koşulu ile kullanılabilir, yeniden basılabilir.

MANDATORY DISCLOSURE
This is a personal blog. The opinions and the views expressed herein do not necessarily reflect those of any institutions, society and organizations, its administration, staff or members. Unless otherwise noted, all materials may be quoted or re-published in full, with attribution to the author.